CÜMLEDE ANLAM

                                CÜMLEDE ANLAM

A.ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER

a.Olumlu Cümle

  • Yüklemde belirtilen yargının gerçekleştiği cümlelerdir.
  • Olumsuzluk bildiren ekler yüklemde bulunamaz.
  • -ma, -me, -maz, -mez, -yok,değil gibi

b.Olumsuz Cümle

  • Yüklemde belirtilen ifadenin gerçekleşmediği cümlelerdir.
  • Yüklemde olumsuzluk bildiren ekler bulunur. -ma, -me, -maz, -mez, -yok,değil gibi

Örnekler;

Bursa’da yoğun kar yağışı var. (olumlu cümle)

Bu çiçekleri yalnız senin için aldım. (olumlu cümle)

Arabası kazada hurda olmuş. (olumlu cümle)

Kırşehir’e dolu yağmadı. (olumsuz cümle)

Artık aramızda değil. (olumsuz cümle)

Bana yardım edecek insan mi var ortada? (yok) (biçimce olumlu, anlamca olumsuz cümle)

Bugün kar yağışı var diyemem. (Biçimce ve anlamca olumsuz cümle)

Bugün kar yağışı yok diyemem. (Biçimce olumsuz anlamca olumlu cümle)

NOT: -ne-ne bağlacı anlamı olumsuz yapar ve yüklem daima olumlu kullanılır. –ne-ne bağlacında olumsuz yüklem anlatım bozukluğu sebebidir.

c.Asıl Soru Cümlesi

  • Yanıt bekleyen soru cümleleridir.
  • Cevap olarak evet, hayır,olur, olabilir cevapları verilebilir.

Örnekler;

Dışarı çıktınız mı? –evet çıktık.

Eve gidebildiniz mi? – hayır daha yoldayız.

Beni arayan sen misin? – evet benim.

d.Sözde Soru Cümlesi

  • Yanıt beklenmeyen soru cümleleridir.
  • Onay, şaşkınlık,rica,sitem anlamları katar.

Örnekler;

Bir kaşık yemek ile kalkılır mı sofradan?

Öğretmenim soru sorabilir miyim?

Hayvanlar sevilmez mi hiç?

e.Doğrudan Soru Cümlesi

  • Aktarımın, alıntının, doğrudan yapıldığı cümlelerdir.
  • Yüklem de ‘-dedi, -demiş, -diyor’ sözleri çekimlenir.

Örnekler;

Abim haftaya gideceğim demiş.

Resimlerinde Yalova sokaklarını anlatmış.

f.Dolaylı Anlatım

  • Aktarımın kendi cümlelerimiz içinde verildiği cümlelerdir.
  • Yüklemde ‘söyledi, belirtti, ifade etti, dile getirdi …’ Sözleri ile çekimlenir.

Örnekler;

Abim haftaya evleneceğini dile getirdi.

Resimlerinde Yalova sokaklarını anlattığını söylüyor.

B.ANLAM İLİŞKİLERİNE GÖRE CÜMLELER

a.Neden-Sonuç Cümlesi

  • Bir yargının gerçekleşmesinin gerekçelerinin verildiği cümlelere denir.

Örnekler;

Yağışlar bol olduğu için toprak verimi yükseldi.

Yangın çıktığı için insanlar sokakta kaldı.

Yalan söyleyemediği için bugün bu hale geldi.

NOT; ama, fakat, lakin, oysa, ne var ki gibi cümleler zıt görüş bildirir.

NOT: bir cümlede neden-sonuç ilişkisi olması için iki yargının da gerçekleşmesi gerekir.

b.Amaç-Sonuç Cümleleri

  • Yapılan eylemin hangi amaçla yapıldığını belirtilen cümlelerden oluşur.
  • Yargılardan birinin gerçekleşip, gerçekleşmediği bilinmiyor.

Örnekler;

Atanabilmek için düzenli çalışmalısın.

Konuşmak için telefona doğru yöneldi.

Seni görmek için o kadar yoldan gelmiş.

c.Koşul-Sonuç Cümlesi

  • Yargılardan birinin gerçekleşmesi, başka bir yargının gerçekleşmesine bağlıdır.
  • Cümleye koşul anlamı verenler; -sa-se, -mak üzere , -dıkça/dikçe, -mı-mi soru eki, ama, fakat, lakin, ancak, yalnız …

Örnek;

Atanırsan evleniriz.

Ararsan konuşuruz.

Bir saat içinde getirirsen tabletimi alabilirsin.

C.CÜMLENİN NİTELİĞİ

a.Nesnel Cümleler

  • Kanıtlanabilirliği olan yargılardır.
  • Nesneye göre bilgi verir.
  • Kişisel duygu, düşünce içermez.
  • Yorum içermez. İspat edilebilen cümlelerdir.

Örnek;

Bu romanın konusu İstanbul’dur.

Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u 1453’te fethetmiştir.

b.Öznel Cümleler

  • Kanıtlanamayan yargılardır.
  • Yorum, beğeni,eleştiri, kanı, değerlendirme, kişisel duygu, düşünce söz konusudur.
  • İspat edilmez.
  • ‘Bana göre, bence’ denilebilecek yargılardır.

Örnek;

Stephen King son romanıyla nefesleri kesti.

Tarihi romanların heyecanlandırmayacağı insan yoktur.

c.Tanım Cümlesi

  • Bir kavramın ne olduğunu  anlatan cümlelerdir.
  • Nedir? Sorusuna cevap verir.

Örnek;

Hücreye enerji sağlayan organele mitokondri denir.

d.Beğenme Cümlesi

  • Kişisel duygu ve düşüncelerin bulunduğu cümlelerdir.

Örnek;

Çamlık yeşilin binbir tonuyla göz dolduran nadide bir güzelliktir.

Kesinlik bildiren cümleler

  • Yaklaşıklık,tahmin bildiren ifadelerin olmadığı cümlelerdir.

Örnek;

Antalya rakımı 0 olan illerimizden biridir.

Yorum Bildiren Cümleler

  • Kişisel duygu, düşünce barındırır.

Örnek;

Son derece ölçülü ve etkileyici okuyor şiirini.

Tasarı Bildiren Cümleler

  • Plan, proje, gelecek planlarının yapıldığı cümlelerdir.

Örnek;

Eşime bir hediye almayı düşünüyorum.

İzlenim Cümleleri

  • Gözlem üzerine kendi fikirleriyle yeni bir cümle oluşturulmasıdır.
  • Kişiden kişiye değişikler gösterebilir.

Örnek;

Bakışlarındaki şefkati görmeyen yoktur.

Aşamalı durum cümleleri

  • Aşamalı bir şekilde ilerlemeyi anlatan cümlelerdir.

Örnek;

Kütüphanemiz de okunan kitap sayısı gün geçtikçe artmaktadır.

Öneri Cümlesi

  • Herhangi bir konuda tavsiye bulunarak, görülen eksikliğin giderilmesi için yorum yapmaktır.

Örnek;

Atanmak isteyenler sistemli ve planlı çalışmadıkça başarılı olamazlar.

Yeğleme Bildiren Cümleler

  • Tercih etme, seçme cümlelerdir.

Örnek;

Romanlarımda sade bir seçtim.

Öngörü Cümleleri

  • Gelecekle ilgili tahminde bulunma cümlelerdir.

Örnek;

Bu çalışma ile büyük adam olacaksın.

Önsezi cümleleridir.

  • Eylem olmadan hissetmek, içe doğması

Örnek;

Kapının çalacağını hissetmiştim.

Sitem Cümleleri

  • Doğrudan kızdığın,kırıldığın kişiye yapıldığı cümlelerdir.

Örnek;

Aylardır görüşmek istiyorsun ama hiç uğramıyorsun.

Hayıflanma Cümlesi

  • Üzülmek,esef etmek, yerinmek

Örnek;

Gençlikte tüm ülkeyi gezmek varmış.

Yadsıma Cümlesi

  • Yapılan eylemi, sözü inkar eden cümlelerdir.

Örnek;

Bu yanlışı yaptığı halde hala yapmadığını söylüyor.

Kanıksama Cümlesi

  • Alışma, kabullenme, duyarsızlaşma cümleleridir.

Örnek;

Gelen şehitlere eskisi gibi tepki gösterilmiyor.

Varsayım Cümleleri

  • Olmayanları olmuş gibi kabul etmektir.

Örnek;

Tut ki atandın, ne yapmak istersin?

Diyelim ki kapıdan girdi içeri, ne yaparsın?

Olasılık Cümlesi

  • Bir şeyin olabilirlik durumu

Örnek;

Bizim oralarda çiçekler açmıştır şimdi.

Tahmin Cümleleri

  • Yaklaşık olarak değerlendirme, sezgiye ya da bazı verilere dayanarak gelecek olayı kestirmek.

Örnek;

Buradan bir gitsek mutlu olabilecek gibiyiz.

Saptama Cümlesi

  • İspat etme, tespit etme cümleleridir.

Örnek;

Türkiye’de kitap alım sayısının azaldığı tespit edildi.

Çıkarım Cümlesi

  • Saptanmış, tespit edilmiş, yargılama yorum katarak doğru/yanlış sonuca varma cümleleridir.
  • Doğruluğuna yanlışlığına bakılmaz.
  • Nesnel-Öznel olabilir.

Örnek;

Televizyon başında geçirilen fazla zamanın bireylerin vücudunda ve psikolojisinde bozulmalara yol açtığı görülmektedir.

Küçümseme Cümleleri

  • Karşısındakine değer vermeme, küçük görme, hor görme cümleleridir.

Örnek;

Sen ne anlarsın müzikten.

Azımsama Cümleleri

Miktarın ve sayısal ifadelerin söz konusu olduğu cümlelerdir.

 Örnek;

Bu parayla mı beni mutlu edeceksin?

D.CÜMLEDEN KESİN YARGI ÇIKARMA

  • Bu tarz sorularda;
  • Kişisel yorum katılmamasına
  • Derece, karşılaştırma,üstünlük gibi sözlere dikkat etmeye
  • Eklerin bağlaçların sayısal verilerin cümleye kattığı anlamlara dikkat etmeye
  • Cümleleri kendi içinde değerlendirmeye
  • Kesin yargının birden fazla çıkabileceği gibi durumları dikkate almalıyız.

E.CÜMLEDE BOŞ BIRAKILAN YERİ TAMAMLAMA

  • Cümleye eklenebilecek sözcük ya da sözün
  • Cümle konusuna
  • Konuya bakış açısına
  • Cümlenin anlatımına
  • İletisine mantığına uygun olmalıdır.

CÜMLEDE ANLAM KPSS ÇIKMIŞ SORULAR 1 İÇİN TIKLAYINIZ

CÜMLEDE ANLAM TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

2 thoughts on “CÜMLEDE ANLAM”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir