ANLATIM BİLGİLERİ VE BİÇİMLERİ

                               ANLATIM BİLGİLERİ

A.ANLATIM ÖZELLİKLERİ

1.Doğruluk

  • Dilimizin söz dizimi ve dil bilgisi kurallarına uyulmasıdır.
  • Dilin doğru kullanımını sağlar
  • Yazım,imla,noktalama gibi kurallara uyulmasıdır.

2.Açıklık

  • Anlamın tek ve net olmasıdır.
  • Herkesin okuduğu metinden aynı anlamı çıkarmasıdır.
  • Anlatımda anlam bulanıklığı, kargaşası, belirsizliğine yol açmaz.

3.Sadelik

  • Sözlüğe ihtiyaç duymamak, anlatımda yabancı sözcüklere yer vermemek.

4.Yalınlık

  • Anlatımda süslü, sanatlı, mecazlı söyleyişlere yer verilmemesidir.
  • Sıfat, benzetme gibi sözel oyunların, ağdalı bir dilin olmamasıdır.

5.Duruluk

  • Anlatımda gereksiz sözcük ya da eklere, anlamca birbirini çağrıştıran ifadelere yer verilmemesidir.
  • Yeterli sayıda sözcük kullanılmasıdır.
  • Gereksiz sözcük ya da ek kullanımı aynı zamanda anlatım bozukluğu nedenidir.

Örnekler;

Kız kardeşim bu yıl evlendi. ( duru,sade,yalın cümle)

Kız kardeşim bu yıl evlenerek, dünya evine girdi.( duru ve yalın değil, sade cümle)

6.Akıcılık

  • Anlatımda kullanılan dilin okuma hızını kesmemesi,  dilin takılacağı pürüzlerin olmaması, dili engellememesidir.
  • Okurda merak unsurunun sürekli diri tutulmasıdır.

7.Etkileyicilik

  • Eserin okura vay be! Dedirtmesidir.
  • Eserin konusunun okuru şaşırtmasıdır.

8.Doğallık

  • Yazarın okurla sohbet eder gibi içten,samimi, bir dil kullanılmasıdır.
  • Yazar, zaman zaman yöresel söyleyişlere başvurabilir.
  • Yeterli kullanılan doğallık yazara güven artırır, samimilik katar.

9.Özlülük

  • Anlatımda çok katmanlılık, derinliktir.
  • Yazarın az sözle çok şey anlatmasıdır.
  • Özlü yoğun anlatım yazarın becerisi kadar okurun donanımıyla da anlam bulur.

10.Özgünlük

  • Anlatımda kullanılan malzemenin (konunun), üslubun, farklı, orijinal, yeni, farklı olmasıdır.
  • Sanatçının eserlerine kişilik damgası vurmasıdır.

11.Kalıcılık

  • Eserin ya da sanatçısının çağları aşması, ölümsüzlüğü yakalaması, sanatçının yıllara meydan okuması zamana direnmesidir.

B. ANLATIM BİÇİMLERİ

1.Açıklayıcı Anlatım

  • Okura bilgi vermek, bir konuyu öğretmek amacıyla yazılan paragraflarda kullanılan anlatım biçimidir.
  • Öğretme amaç ön planda olduğu için nesnel, bilimsel dil kullanılır.
  • Daha çok ders kitapları, ansiklopediler, bilimsel makaleler açıklayıcı anlatım ile yazılır.
  • Açıklayıcı anlatımın olduğu paragraflarda yazar ‘tanımlama, karşılaştırma, örnek verme, sayısal verilere başvurma vb. düşünceyi geliştirme yollarına başvurulabilir.

2.Tartışmacı Anlatım

  • Fikir değiştirmek ya da bir fikri benimsetmek ön planda olduğu için daha öznel bir dil kullanılır.
  • Sohbet havası içinde sanki birisiyle tartışıyormuş, konuşuyormuş gibi havası vardır.
  •  Anlatıma doğallık katmak için devrik cümlelere başvurulabilir.

3.Öyküleyici Anlatım

  • Hikaye etme
  • Ard arda gelişen olaylar zincirinin anlatıldığı paragraflarda kullanılan anlatım biçimidir.
  • Birden fazla olay iç içe geçmiştir.
  • Varlıklar devinim halindedir.
  • Bol bol eylem cümlesi kullanılır.
  • Hareket esas alınır.

4.Betimleyici Anlatım

  • Okura izlenim kazandırmak esas amaçtır.
  • Sözcüklerle resim yapmaktır.

C.DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI

1.Tanımlama

  • Bir varlık veya kavramı belirleyici, kalıcı, kendine özgü yönleriyle belirtmektir.
  • Tanım cümlesi öznel ya da nesnel olabilir.
  • Tanım cümlesi ‘-dır,-dir, denir’ ile biter.
  • Olumsuz ifade kullanılmaz.
  • Daha çok açıklama ve tartışma paragraflarında kullanılır.

2.Örnek Verme

  • Örnek verme yazının daha anlaşılır hale gelmesini sağlar.
  • Daha çok açıklama ve tartışma paragraflarında kullanılır.
  • Ele alınan konunun, fikrin daha belirleyici kılınması için, somutlanması için konuyla ilgili kişi eserin adı, kavram, nesne olay vb. örneklemesidir.

3.Karşılaştırma

  • En az iki varlığın, nesnenin kişinin, kavramın, olgunun ya da olayın benzer ya da farklı yanlarının ele alınmasıdır.
  • Karşılaştırma olan cümlelerde ‘en çok, daha çok, kadar, fazla, göre, gibi’ ifadelerine rastlanılabilir.
  • Daha çok açıklama ve tartışma anlatım biçiminde kullanılmayan uygun olsa da betimleme ve öyküleme de kullanılabilir.

4.Benzetme

  • Aralarında anlam ilgisi bulunan iki unsurdan, anlam ilgisi bakımından güçsüz olanın güçlü olana benzetilmesidir.
  • En çok betimleme de kullanılır.

5.Tanık Gösterme

Bir düşünceyi inandırıcı kılmak ve kanıtlamak için, o düşünce sahasında yetkin kişilerin görüşlerine yer vermektir.

Kişilerin görüşleri direkt veya dolaylı bir anlatımla paragrafta bulunur.

Uyarı: Bir paragrafta tanık göstermeden söz edebilmek için, paragrafta mutlaka bir düşünce olmalıdır.

6.Benzetme Teşbih

Kavram, varlık, olay veya durumların herhangi bir ilgiden dolayı birbirlerine benzetilerek anlatılmasıdır.

Genellikle “gibi, sanki, andırıyor, tıpkı” gibi ifadelere yer verilir.

 Güneş bir ateş topu gibiydi bugün.

 Deniz hırçın bir atı andırıyordu akşamüstü.

7.Kişileştirme (Teşhis)

Varlıklara, insan özelliklerinin aktarılmasıdır.

 Gemiler ağlıyordu limanlarda.

Ağaçlar son yapraklarını uğurladı az önceydi.

Ahşap evler yorgunluktan birbirlerine yaslanmış, dinleniyordu.

PARAGRAF KPSS ÇIKMIŞ SORULAR 1 İÇİN TIKLAYINIZ

PARAGRAF KPSS ÇIKMIŞ SORULAR 2 İÇİN TIKLAYINIZ

PARAGRAF KPSS ÇIKMIŞ SORULAR 3 İÇİN TIKLAYINIZ

PARAGRAF DÜŞÜNCENİN AKIŞINI BOZAN CÜMLE KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ

PARAGRAF TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir