KURTULUŞ SAVAŞI HAZIRLIK DÖNEMİ

KURTULUŞ SAVAŞI HAZIRLIK DÖNEMİ

Havza Genelgesi

Amacı: Milli bilinci uyandırmak.

  • İzmir’in işgali her yerde protesto edilecek.
  • Protestolar yapılırken azınlıklara zarar verilmeyecek.(Amaç: Haklı iken haksız duruma düşmemek)
  • M.Kemal İstanbul’a ilk defa geri çağrıldı.
  • M. Kemal tek başına yayınladı.
  • Ordular dağıtılmayacak silahlar teslim edilmeyecek.

NOT: Mustafa Kemal Samsun’a 9.Ordu müfettişi olarak gönderilecektir vardığında ise Samsun Raporunu yayınlayacaktır.

Amasya Genelgesi (Tamimi)

Amacı: Milli mücadeleyi kişisel olmaktan çıkarıp halka mal etmek.

  • Mustafa Kemal arkadaşlarıyla beraber yayınladı.
  • Ali Fuat Cebesoy, Kazım Karabekir, Cafer Teyyar Paşa, Rauf Orbay, Refet Bele Cemal paşa imzalamıştır.
  • Milli mücadelenin amacı, yöntemi ve gerekçesi belli olurken ileride ulus egemenliğine dayalı bir devletin kurulacağının ilk işaretleri verilmiştir.

DİKKAT !!! İsmet İnönü ve Ali Fethi Okyar bu genelgeye imza atmamıştır.

Maddeleri

  1. Vatanın bütünlüğü milletin istikbali tehlikededir.(Yorumu :Milli mücadelenin gerekçelerinden biri açıklanmıştır.)
  2. İstanbul hükümeti üzerine düşen sorumluluğu itilaf devletlerinin baskısı neticesinde görevini yapamamaktadır bu da milletimizi yok olmuş göstermiştir.(Yorumu : Milli mücadelenin bir başka gerekçesi açıklanmıştır.)
  3. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Yorumu: Milletin bağımsızlığını kurtarmak – Amaç

Yorumu : Milletin azim ve kararı-Milli mücalede yöntemi

Yorumu : Milletin kararı – Ulusal egemenlikten bahsedilmiştir.

  • Doğu illeri adına Erzurum’da bir kongre toplanacak ve kongreye delege gönderilecek.
  • Sivas’ta ulusal bir kongre toplanacak e bu kongreye yararlı cemiyetler ve belediyelerce seçilmiş 3 kişi katılacaktır.
  • Her türlü etki ve denetimden uzak milli bir kurul oluşturulacaktır.

NOT: Mustafa Kemal Erzurum’da bulunurken askerlik ve 9. Ordu Müfettişliğinden istifa etmiştir.

DİKKAT!!! Mustafa Kemal genelgeden sonra artık İstanbul Anadolu’ya hakim değil tabi olmak zorundadır demiştir.

Erzurum Kongresi (23 Temmuz 1919)

  • Mustafa Kemal başkan seçilmiştir.
  • Mustafa Kemal’in sivil olarak katıldığı ilk çalışmadır.
  • Toplanış amacı bakımından bölgesel aldığı kararlar bakımından ulusaldır.
  • Kongreyi Şark Vilayetleri , Trabzon Müdafai Hukuk Cemiyeti ve Kars İslam Şurası tertiplemiştir.

DİKKAT!!! Kongre sonunda başkanlığını Mustafa Kemal’in yapacağı , 9 kişiden oluşan yasama ,yürütme yetkilerine sahip I.TBMM açılana kadar görev yapacak olan Temsil Heyeti kuruldu.

Kongre Kararları

  1. Ulusal sınırlar içinde vatan bir bütündür parçalanamaz.

Yorumu: İlk defa milli sınırlardan bahsedildi.

      DİKKAT!!! Bu karar aynen Misak-ı Millide kabul edildi.

  • Manda ve himaye kabul edilemez.

Yorumu : İlk defa mandacılık reddedildi.

Yorumu : Tam bağımsızlık hedeflendi.

  • Kuvayı Milliyeyi etkin illi iradeyi hakim kılmak esastır.

Yorumu : Ulusal bağımsızlık ve ulusal egemenlik amaçlanmıştır.

  • Ulusal sınırlarımızda gözü olmayan bir devletten dış yardım alınabilir.
  • Ulusal güçler padişah ve ve saltanat makamını düştüğü bu durumdan kurtaracaktır.
  • Hristiyanlara sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilmeyecektir.
  • Kapalı halde bulunan Osmanlı mebusan meclisi derhal açılacak.Ülke genelinde seçimler yapılacak ve hükümet bu yolla denetlenecek.
  • Milli ir hükümet kurulacaktır.

Yorumu : İlk defa Osmanlıdan ayrı bir hükümet kurulması kararı alınmıştır.

Ara Kongreler

  • Ardahan kongresi
  • İzmir kongresi
  • Balıkesir ,Alaşehir Kongresi – Batı cephesi kuruldu.
  • Oltu kongresi
  • Kars kongresi
  • Lüleburgaz kongresi
  • Pozantı kongresi –M.Kemal katıldı.Son kongredir.
  • Afyon kongresi
  • Nazilli kongresi

Sivas Kongresi

Kongreye Katılımın Az Olmasının Sebepleri

  • Elazığ valisi Ali Galip’in  kongreyi dağıtma teşebbüsü
  • Ankara valisi Muhittin paşanın kongreye gidecek delegeleri engellemesi
  • Fransızların Sivas’ı işgal edeceği söylentisi.
  • Kongreye katılacak delegelerin katılmak istemeyişi

Kongrede Tartışılan Konular

  1. Başkanlık yarışı Rauf Orbay ve  M. Kemal arasında oluştu.
  2. Siyasi tartışmalar
  3. Manda ve himaye
  4. Saltanata bağlılık yemini- M. Kemal etmedi.

Maddeleri

  1. Erzurum kongresi kararları genişletilerek kabul edildi.
  2. Manda ve himaye kesin olarak reddedildi.
  3. Batı cephesi komutanlığına Ali Fuat Cebesoy atandı.
  4. Halkın gelişmelerden haberi olması için İrade-i Milliye gazetesi çıkartılmıştır.
  5. Milli mücadeleyi baltalayan Damat Ferit Paşa hükümeti düşürülerek yerine milli mücadele yanlısı bir hükümet kurulacaktır.

DİKKAT!!! M .Kemal kongreden sonra İstanbul hükümeti ve padişah ile haberleşmeyi kesti .Bunun üzerine padişah vahdettin olaylara sebep olduğu gerekçesiyle Damat Ferit Paşayı görevten aldı.Yerine Ali Rıza Paşa getirildi .Bu durum Temsil Heyetinin İstanbul Hükümetine karşı kazandığı ilk siyasi zaferdir.

Amasya Görüşmeleri (Protokolü)

  • Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal İstanbul hükümeti adına Salih paşa katılmıştır.

DİKKAT!!! Milli Mücadele hareketini ve temsil heyetinin resmi varlığını kabul eden ilk Osmanlı hükümeti Ali Rıza Paşa hükümetidir.

  • Görüşmede alınan ilk 4 madde Ali Rıza Paşaya kabul ettirilemedi. Son madde ise değiştirilerek kabul ettirildi.
  • Son madde ; Ülke genelinde seçimler yapılıp Osmanlı Mebusan Meclis açılacak.Bu meclis sadece İstanbul’da açılacak.

Mustafa Kemal’in Ankarayı Merkez Yapma Nedenleri

  • Güvenli olması
  • İşgale uğramamış olması
  • Düzenli bir kolordunun olması
  • Ankara halkının milli mücadele yanlısı olması
  • Batı cephesine yakın olması
  • Osmanlı mebusan meclisinin çalışmalarını yakından takip etme isteği

Mustafa Kemalin İstanbul’a gidecek olan Milletvekillerinden istekleri

  • Kendisinin meclis başkanı seçilmesi Amacı : meclisi taşımak
  • Müdafaai hukuk grubu kurulması .(Bunun yerine Felah-ı vatan grubu kuruldu.)

DİKKAT!!! İtilaf devletlerinin seçimlere müdahale etmemesinin temel sebebi aleyhlerine kararın mecliste alınmayacağını düşünmesidir.

Misak-ı Milli (Milli Yemin- Milli Ant)

  1. Ulusal sınırlar içinde vatan bir bütündür bölünemez.
  2. Araplar , Batı Trakya Türkleri , Elviyeyi Selaside halk oylaması yapılacak.
  3. Boğazlar İstanbul ve Marmara denizinin güvenliği sağlandığı takdirde uluslar arası ticarete açılacaktır.
  4. Dış borçlar Osmanlıdan kalan diğer devletlere eşit şekilde dağıtılırsa ödenecektir.
  5. Dışarıdaki Müslümanlara verilen haklar aynı şekilde azınlıklara verilecektir.
  6. Kapitülasyonlar kaldırılacaktır.

NOT :Son Osmanlı Mebusan Meclisinin aldığı son karardır.

DİKKAT!!! Misak-ı Millide ulusal egemenliğe yönelik bir madde yoktur.

NOT: Bu kararlar Lozan  Barış görüşmelerinin temel konularını oluşturacaktır.

DİKKAT!!! Mebusan Meclisinin açıldıktan sonraki ilk başkanı Reşat Hikmet Beydir.Son başkanı Celaleddin Arif Bey.

  • 16 Mart 1920 de İstanbul İtilaf devletleri tarafından resmi olarak işgal edilmiştir.
  • İtilaf devletleri uykuda olan 15 askeri şehit etti.
  • Mebusan Meclisi basıldı. Kaçan milletvekilleri Ankara’ya geldi kaçamayanlar ise Malta’ya sürgüne gönderildi.
  • Mustafa Kemal’e İstanbul’un işgalini haber veren Telgrafçı Manastırlı Hamdi Beydir.

İstanbul’un İşgaline Karşı Mustafa Kemal’in Aldığı Önlemler

  1. İstanbul hükümeti ile tüm haberleşme kesildi.
  2. Anadolu’ya gönderilen vergi memurlarını geri göndermiştir.
  3. Geyve ve Ulukışla demiryolları tahrip edildi.
  4. Malta’ya sürgüne götürülen 40 mebusun karşılığında Anadolu’da görev yapan İtilaf Devletleri subayı tutuklandı.

DİKKAT!!! İstanbul’un işgalinin tek olumlu yanı I.TBMM ‘nin açılışını hızlandırmıştır.

NOT : Mustafa Kemal Osmanlı Mebuslar Meclisine Erzurum’dan vekil seçilmiştir.

I.TBMM Dönemi (1920-1923)

Özellikleri

  • Kurucudur.
  • Olağanüstüdür.
  • Güçler birliği ilkesi ile hareket etti.
  • Demokratik meclistir.
  • Ulusçu meclistir.
  • Savaşçı meclistir.
  • İnkılâpçı meclis değildir.
  • İhtilalci meclistir.
  • Meclis hükümeti sistemi uygulanmıştır.

24 Nisan Önergesi

  • TBMM ‘nin üzerinde hiçbir güç yoktur.
  • Meclis süreklidir.
  • Padişah kurtulduğu zaman Meclis’in vereceği karara göre hareket edecek
  • Padişahın göndereceği vekil burayı yönetemeyecektir.
  • Hükümet kurmak zorunludur.

İcra Vekilleri Heyeti (Bakanlar Kurulu Hükümeti)

  • Meclis Başkanı : Mustafa Kemal
  • Maarif Bakanı : Dr.Rıza Nur
  • Sağlık Bakanı : Adnan Adıvar
  • Milli Savunma  : Fevzi Çakmak
  • Genel Kurmay : İsmet İnönü
  • Dışişleri Bakanı : Bekir Sami Bey
  • İçişleri Bakanı: Cami Baykurt Bey

DİKKAT!!! İlk kurulan bakanlık Sağlık  Bakanlığıdır.

NOT : I.TBMM en çok bütçeyi Milli Savunmaya ayırmıştır.

I.TBMM’nin Çıkardığı Önemli Kanunlar

  • Hıyanet-i Vataniye
  • Başkomutanlık kanunun
  • Firariler kanunu
  • Ağnam vergisinin artırılması hakkındaki kanun
  • İstiklal mahkemelerin kurulması
  • Teşkilatı esasiye kanunu
  • İstiklal marşının kabulü
  • Düzenli ordunun kurulması kanunu

I.TBMM’ye Karşı Çıkan Ayaklanmalar

  1. İstanbul Hükümet Tarafından Doğrudan Çıkarılan Ayaklanmalar
  2. Burada çıkan isyanları İngiltere destekledi.
  3. Nedenleri;
  4.  TBMM’yi yok etmek.
  5. Kuvayımilliye birliklerinin Boğazlara kadar yaklaşması ve İngiltere’nin bundan rahatsız olması.
  6. Abdullah Efendi’nin Milli Mücadele karşıtı fetvası üzerine Ahmet Anzavur isyanı ve Kuvayı  inzibatiye isyanı çıkmıştır.

2.İstanbul Hükümeti ile İtilaf Devletlerinin  Ortaklaşa Çıkardığı İsyanlar

  • Nedenleri ;
  • TBMM’yi yok etmek.
  • Nüfuslu ailelerin TBMM otoritesine girmek istememesi
  • Halkın dini duygularının istismar edilmesi
  • Bolu, Düzce ,Hendek , Adapazarı, Şeyh Recep, Koçgiri ,Bozkır , Cemil Çeto ,Çapanoğlu , Milli Aşireti , Delibaş Mehmet , Çopur Musa , Ali Batı ,Şeyh eşref isyanlarıdır.

3.Azınlık Ayaklanmaları

  • Nedenleri ; TBMM’yi yok etmek.
  • Anadolu içinde kendi devletlerinin kurmak.
  • Ermeniler ve Rumlar çıkarmıştır.

4.Eskiden Kuvay-ı Milliyeci Olup Sonradan Ayaklananlar

  • Nedenleri ;
  • TBMM’yi yok etmek.
  • Düzenli orduya katılmamak
  • Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe isyan çıkarmıştır.

TBMM’nin İsyanlara Karşı Aldığı Önlemler

  • İstiklal mahkemeleri kuruldu.
  • Hıyanet-i vataniye kanunu çıkarıldı.
  • Ankara müftüsü Rıfat Börekçi’nin fetvası
  • Firariler kanunu çıkarıldı.
  • İstanbul ile tüm haberleşme kesildi.

SEVR Barış Antlaşması (10 Ağustos 1920 )

  • Taslağı San Remo konferansında belirlendi.
  • Konferansa temsilci olarak gönderilen Tevfik Paşa antlaşmayı imzalamadı.
  • Yunanlılar milne hattını aşarak Bursa ve Uşak’ı işgal etti.
  • Bursa’da yapılan katliam için TBMM yas ilan etti.
  • Bu olay sonrasında Padişah Vahdettin Saltanat Şurasını topladı.

NOT: Bu antlaşma Osmanlı Devletini fiilen bitirmiştir.Osmanlı Devletinin imzaladığı son antlaşmadır. Bu antlaşmanın yerine ilerde Lozan Barış Antlaşması imzalanacaktır.

DİKKAT!!! Bu antlaşma Osmanlı mebusan meclisinin onayından geçmediği için hukuken geçersizdir.

Sevr Antlaşması Maddeleri

  1. Doğu Trakya İzmir ve çevresi yunanistana bırakılacak.
  2. Anadolu’nun Güneybatısı ve Konya İtalya’ya bırakılacak.
  3. Anadolu’nun  güneyi ,güneydoğusu ve Suriye Fransa’ya bırakılacak.
  4. Vilayeti Sitte’de bir Ermenistan Devleti kurulacak.
  5. Trabzon merkezli Pontus Rum devleti kurulacak.
  6. Irak ve Filistin İngiltere’ye bırakılacak.
  7. İstanbul Osmanlı’nın başkenti kalacak ancak Osmanlı azınlık haklarını koruyamazsa İstanbul elden gidecektir.
  8. Boğazlar bir komisyon tarafından yönetilecek, bu komisyon ayrı bir bayrağı ve bütçesi olacak komisyonda Türk üye olmayacak.
  9. Osmanlı devleti kapitülasyon vermeye devam edecek.
  10. Osmanlı ordularının sayısı 50.700 ü geçmeyecek ağır silah ve büyük savaş gemileri olmayacak.
  11. Kürtler isterse kürdistan  devleti kuracaktır.

 

KURTULUŞ SAVAŞI HAZIRLIK DÖNEMİ KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ.

KURTULUŞ SAVAŞI HAZIRLIK DÖNEMİ TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

KURTULUŞ SAVAŞI HAZIRLIK DÖNEMİ DOĞRU YANLIŞ SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir