TÜRKİYE’NİN COĞRAFİ KONUMU

TÜRKİYEN’İN COĞRAFİ KONUMU

2’ye ayrılır;

  • Mutlak (Matematik)konum
  • Göreceli (Özel) Konum

1)Mutlak (Matematik) Konum

  • Türkiye 36°-42° Kuzey paralelleri
  • 26°-45°Doğu meridyenleri arasında kalır.

a)Enlem Etkisi

  •   36° ve 42° Kuzey enlemleri arasında yer alır.
    • Bu nedenle Türkiye;
  • Orta kuşaktadır.(Ilıman kuşak)
  • Kuzey yarım kürededir.
  • Yengeç Dönencesinin kuzeyindedir.

Orta Kuşakta Olmasının  Sonuçları

  • Batı rüzgarları görülür.
  • Cephe yağışları görülür.
  • Dört mevsim belirgindir.
  • Akdeniz iklimi görülür.(Yazlar sıcak ve kurak, Kışlar ılık ve yağışlıdır.)

DİKKAT!!! Dört mevsim aynı anda yaşanır derse Özel konum ,

dört mevsim belirgin derse orta kuşakta yer almanın sonucudur.

Yengeç Dönencesinin Kuzeyinin Sonuçları

  • Güneş ışınları 90° lik açı ile gelmez.
  • Gölge boyu 0 olmaz.
  • Güneş öğle vakti daima güneyden gelir, gölgeler kuzeye düşer.
  • Bizde Bakı yönü Güney’dir. Bu nedenle güney yamaçlarda;
  • Sıcaklık daha yüksektir.
  • Karlar daha erken erir.
  • Bitki örtüsü daha gürdür.
  • Yerleşmeler daha fazladır.
  • Sel, taşkın riski daha fazladır.

DİKKAT!!!  Karadeniz’de kış aylarında kuzey yamaçların daha sıcak olması mutlak konum ile çelişir(Bakıya ters). Nedeni ise ; özel konum denizellik etkisidir.

Kuzey Yarım Kürede Olmamızın Sonuçları

  • Güneyden kuzeye doğru gidildikçe;
  • Güneş ışınlarının geliş açısı daralır.
  • Sıcaklık azalır.
  • Buharlaşma azalır.
  • Denizlerin tuzluluk oranı azalır.
  • Tarım ürünü olgunlaşma süresi uzar.
  • Karın yerde kalma süresi uzar.
  • Meridyenler arası mesafe azalır.
  • Paralellerin boyu küçülür.
  • Tan ve gurup süresi uzar.
  • Çizgisel hız azalır.
  • Güneş’in doğuş batış süresi ve alacakaranlık süresi uzar.
  • Gece gündüz süre farkı artar.

İPUCU 🙂 Güney-Kuzey yönlü süre ifadesi geçen soruların cevabı Kuzey Yarım Küre’dir. Yani enlem etkisidir.

ÖZEL TARİHLER

21 Mart (Ekinoks)

  • Kuzey Yarım kürede ilkbahar başlar.
  • Tüm dünyada gece gündüz eşitliği yaşanır.
  • Bu tarihten sonra Kuzey Yarım kürede gündüzler gecelerden daha uzundur.

21 Haziran (Solstris)

  • Kuzey Yarım kürede yaz başlar.
  • Kuzey Yarım kürede gündüz en uzundur. Gece en kısadır.
  • Gündüzler kısalmaya başlar.
  • Güneş ışınlarının geliş açısı en büyüktür. Gölgeler en kısadır.

23 Eylül (Ekinoks)

  • Kuzey Yarım kürede sonbahar başlar.
  • Tüm dünyada gece gündüz eşitliği yaşanır.
  • Bu tarihten sonra Kuzey Yarım kürede gündüzler kısalmaya başlar.

21 Aralık (Solstris)

  • Kuzey Yarım kürede kış başlar.
  • Kuzey Yarım kürede en uzun gece yaşanır.
  • Bu tarihten sonra Kuzey Yarım kürede geceler kısalmaya, gündüzler uzamaya başlar.

NOT!!!  Yazın Kuzeye doğru gündüzler uzun olur. Kışın Güneye doğru gündüzler uzun olur.

DİKKAT!!!  Aynı Enlem üzerindeki tüm merkezlerde;

  • Güneş ışınlarının geliş açısı aynıdır.
  • Gölge boyu aynıdır.
  • Çizgisel hız aynıdır.
  • Gurup ve tan süresi aynıdır.
  • Gece gündüz süresi ve süre farkı aynıdır.
  • Alacakaranlık süresi aynıdır.
  • Meridyenler arası mesafe aynıdır.

b) Boylam Etkisi

  • Türkiye 26° – 45 ° Doğu boylamında bulunur. Bu nedenle;
  • Yerel saat başlangıç boylamından ileridir.
  • II. Ve III. Saat dilimleri kullanılır.

NOT!!!  Türkiye yıl boyunca  Iğdır’ın yerel saatini kullanır.

DİKKAT!!!  Aynı Boylam Üzerindeki Tüm Merkezlerde;

  • Yerel saat aynıdır.
  • Gölgenin en kısa olduğu an aynıdır.
  • Öğle vakti aynıdır.

UYARI!!! Güneş yalnızca ekinokslarda aynı anda doğar ve batar.

NOT!!! Başlangıç boylamına uzaklık eşit değildir. Kuzeydeki daha yakındır.

İPUCU 🙂  Saat, zaman, vakit ,  an ifadeleri varsa cevap boylamdır.

DİKKAT!!!  İki boylam arasındaki sabit 4 dk lık zaman farkına açısal   hız denir ve açısal hız sabittir.

NOT!!! Osmanlı başlangıç boylamı Ayasofya’nın kubbesinden geçerdi. Ali kuşçu hesaplamıştır.

2) ÖZEL (GÖRECELİ KONUM)

a)Enlem ile Açıklanamayan Durumlar

Yükselti

  • Ortalama yükselti fazladır.
  • Batıdan doğuya doğru artar.
  • Sıcaklık azalır.
  • Tarım ürünü çeşidi azalır.
  • Tarım ürünü olgunlaşma süresi uzar.
  • Karın yerde kalma süresi uzar.

Yer Şekilleri

  • Kısa mesafede sıcaklık, yağış, toprak tipi, bitki , tarım, ekonomik etkinlik değişir.

Karasallık

  • Erken ısınır, erken soğur.
  • Aşırı ısınır ,  aşırı soğur.
  • Sıcaklık farkı fazladır.

Denizellik (Nemlilik)

  • Geç ısınır, geç soğur.
  • Aşırı ısınıp ,  soğumaz.
  • Sıcaklık farkı azdır.

Dağların Uzanışı

  • Dağlar doğu-batı yönlü uzanır.
  • Ulaşım doğu-batı yönlü gelişmiştir.
  • Akarsu vadileri doğu-batı yönlüdür.

b)Jeopolitik

  • Doğu ile Batı medeniyetlerine komşudur.
  • Pek çok doğal güzelliğe sahiptir.
  • Üç kıtanın birbirine en çok yaklaştığı yerdir.
  • Önemli yer altı kaynaklarına sahip olan ülkelere komşudur.
  • Doğu-Batı arasında ulaşım ve enerji kaynağıdır.
  • Geçmiş medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır.

Türkiye’nin Sorunları

1)Doğrudan Sorunlar

  • Yunanistan ile kıta sahanlığı ,  adalar , fır hattı ,sar bölgesi (arama kurtarma) sorunu.
  • Irak’ın işgali
  • Suriye iç karışıklık
  • Kıbrıs
  • Batı Trakya Türkleri

2) Dolaylı sorunlar

  • Mısır , Libya ,Afganistan, Ukrayna, İsrail-Filistin, Kosova ,Bosna Hersek

Türkiye’nin Komşuları

Doğuda Komşular

  • İran, Gürcistan , Ermenistan , Nahcivan (Azerbaycan)
  • Gürcistan ile Sarp sınır kapısı var, Karadeniz ortak deniz.
  • Ermenistan ile Akyaka  sınır kapısı var ve 1993 yılından beri kapalı.
  • İran ile Gürbulak sınır kapısı bulunur.
  • Nahçivan özerk bölgedir ve Dilucu sınır kapısı vardır.

Batıda Komşular

  • Yunanistan ve  Bulgaristan
  • Yunanistan ile İpsala sınır kapımız var. Ege Denizi ortak denizdir.
  • Bulgaristan ile Kapıkule sınır kapısı vardır. Karadeniz  ortak denizdir. En
  • işlek kapı kapıkule sınır kapısıdır.

Güneyde Komşular

  • Suriye ,Irak
  • Suriye ile ;  Ceylanpınar, Öncüpınar,  Mürşitpınar,   Cilvegözü  sınır kapıları vardır.
  • Irak ile Habur sınır kapısı vardır. En çok ihracat yapılan komşudur.

Demiryolu Sınır Kapıları

  • Kapıkule: Bulgaristan
  • Uzun köprü: Yunanistan
  • Akyaka: Ermenistan
  • Kapıköy : İranVan Gölü üzerinden bağlantı.
  • Nusaybin,  Çobanbey, Islahiye  :  Suriye’ye açılır ama kapalı.

DİKKAT!!!  En eski sınırımız İran iledir.(1639 Kasr-ı Şirin Ant.)

DİKKAT!!!  En yeni sınırımız   Suriye iledir.(1939 Hatay’ın katılımı)

NOT!!! En uzun sınır Suriye en kısa sınır Nahcivanladır.

DİKKAT!!! Türkiye’nin son açılan sınır kapısı Üzümlü’dür. Nisan 2014

 

TÜRKİYE’NİN COĞRAFİ KONUMU KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ

TÜRKİYE’NİN COĞRAFİ KONUMU TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

TÜRKİYE’NİN COĞRAFİ KONUMU DOĞRU YANLIŞ SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir